Hoe wordt goud getaxeerd? Zo verloopt een taxatie

Een goudtaxatie is geen kwestie van inschatten maar van meten. Er worden drie dingen vastgesteld: het gehalte, het nettogewicht en de koers van die dag. Uit die drie rolt het bedrag, en u kunt de hele som meelezen.

Stap 1: het stempel lezen

Het begint bij het keurteken. In een gouden sieraad staat meestal een driecijferig getal dat het gehalte in duizendsten aangeeft: 333, 375, 585, 750, 916 of 999. Bij ringen zit dat stempel aan de binnenkant van de band, bij kettingen en armbanden op het plaatje bij de sluiting, en bij hangers op de achterkant.

Naast het gehalte staan er soms een meesterteken en een waarborgteken van de keuringsinstelling. Die bevestigen dat het stuk is gekeurd. Wat het stempel betekent en hoe karaat en duizendsten zich tot elkaar verhouden, staat uitgebreid in het artikel over karaat goud.

Stap 2: het gehalte controleren

Een stempel wordt nooit blind vertrouwd. Stempels kunnen vervalst zijn, en bij vermaakte of vergrote ringen zit er soms soldeer van een ander gehalte in. Er zijn twee manieren om het te controleren.

Bij de zuurtest wordt een minuscuul streepje metaal op een toetssteen gezet en behandeld met zuren van oplopende sterkte. Verdwijnt het streepje bij het ene zuur wel en bij het andere niet, dan is de gehalteklasse bekend. Het is een snelle en betrouwbare methode die het sieraad niet zichtbaar beschadigt.

Bij de XRF-analyse gaat het stuk onder een röntgenfluorescentiemeter. Die leest de exacte samenstelling af, inclusief de bijmetalen, zonder krassen of monsterafname. Dit is de methode voor stukken zonder stempel, voor twijfelgevallen en voor alles wat een hoge waarde vertegenwoordigt.

Stap 3: bruto wegen

Het sieraad gaat op een geijkte weegschaal die tot op honderdsten van grammen nauwkeurig weegt. Dat brutogewicht is het startpunt, niet het eindpunt. Bij meerdere stukken wordt per gehalte apart gewogen: 585 bij 585, 750 bij 750. Alles op één hoop wegen zou betekenen dat het beste stuk wordt afgerekend tegen de prijs van het laagste gehalte.

Stap 4: van bruto naar netto

Alleen het goud telt. Van het brutogewicht gaat af wat geen goud is:

• Edelstenen en halfedelstenen, inclusief de zettingen als die van ander metaal zijn
• Sluitingen, veren, scharnieren en pinnen van staal
• Uurwerken en horlogebanden van ander materiaal
• Parels, kralen, email en hars

Bij een gladde trouwring is bruto vrijwel gelijk aan netto. Bij een ring met een grote steen kan het verschil een gram of meer zijn, en bij een broche met veermechaniek eveneens. Dat verschil verklaart waarom een indicatie op basis van een foto altijd een indicatie blijft: het nettogewicht komt pas op de weegschaal vast te staan.

Stap 5: vermenigvuldigen met de dagkoers

De prijs per gram hoort bij het gehalte en wordt afgeleid van de internationale goudkoers, min een marge voor smelten, keuren en verwerken. Die bedragen staan openbaar op de pagina met de actuele goudprijs, zodat u de som vooraf kunt narekenen. Hoe die koers tot stand komt, leest u in het artikel over hoe de goudprijs wordt bepaald.

Nettogewicht maal prijs per gram is de materiaalwaarde. Meer variabelen zitten er niet in, en dat is precies de bedoeling: het bedrag moet controleerbaar zijn.

Wanneer een sieraad meer is dan materiaal

Sommige stukken zijn als sieraad meer waard dan als grondstof. Dat geldt voor merksieraden en gouden horloges van bijvoorbeeld Rolex, Cartier of Bulgari, voor antiek werk van een bekende maker, en voor diamanten boven ongeveer 0,3 karaat. In die gevallen wordt naast de materiaalwaarde een tweede waardering gemaakt, waarbij staat, doosje, papieren en marktvraag meetellen. Van de twee uitkomsten geldt de hoogste.

Is een stuk als sieraad meer waard dan als materiaal, dan wordt dat gezegd. Een antieke broche omsmelten die als object het dubbele opbrengt, is voor niemand een goede uitkomst.

Wat zeker niet meetelt

De staat van het sieraad speelt geen rol bij de materiaalwaarde. Een kromme, gebroken of verkleurde ring levert exact hetzelfde op als een gave ring van hetzelfde gewicht en gehalte, want het gaat om het metaal. Ook een gravure, een verlopen garantie of een verdwenen doosje verandert niets, behalve bij merkstukken.

Wat u zelf vooraf kunt doen

1. Zoek de stempels op en noteer per stuk het gehalte.
2. Weeg de stukken per gehalte op een keukenweegschaal die tienden van grammen aangeeft.
3. Trek bij stukken met stenen ruwweg een gram per grote steen af.
4. Vermenigvuldig met de prijs per gram voor dat gehalte.

U zit dan meestal binnen tien procent van de uiteindelijke uitkomst. Dat is genoeg om te bepalen of langskomen de moeite waard is, en het maakt het gesprek aan de tafel een controle in plaats van een verrassing.

Zilver in dezelfde weging

Komt u met een gemengde partij, dan wordt zilver op dezelfde manier behandeld als goud, alleen met eigen gehaltes: 925 voor sterling, 835 en 800 voor ouder servies en bestek, en 1000 voor fijnzilver. Bij bestek zit vaak een verzwaring van hars of pek in de heften; die telt niet mee, dus daar wijkt bruto flink af van netto. Ook verzilverd bestek komt regelmatig langs, en dat heeft net als verguld goud geen materiaalwaarde, hoe zwaar het ook aanvoelt.

Waarom taxeren op afspraak gebeurt

Een zorgvuldige taxatie kost tijd: stempels lezen, gehaltes toetsen, per gehalte wegen en de som doorrekenen. Bij een doosje met vijftien stukken is dat een half uur werk, en dat gaat niet tussendoor. Daarom werkt de taxatie op afspraak en krijgt u eerst online een indicatie, zodat u alleen reist als het bedrag in de buurt komt van wat u had verwacht.

Kort samengevat

Een taxatie bestaat uit drie meetbare stappen: het gehalte vaststellen met stempel, zuurtest of XRF, het nettogewicht per gehalte wegen en dat vermenigvuldigen met de openbaar gepubliceerde prijs per gram. Alleen bij merksieraden, horloges en grotere diamanten komt daar een tweede waardering naast, en dan telt de hoogste van de twee.

Over de auteur

Mark de Groot, edelmetaaltaxateur. Taxeert al ruim vijftien jaar dagelijks goud, zilver en sieraden en beoordeelt gehaltes met zuurtest en XRF-analyse.

Verder lezen

• Wat is karaat goud? Alle gehaltes van 333 tot 999 uitgelegd
• Hoeveel is mijn gouden ring waard? Drie rekenvoorbeelden
• Legitimatie bij goud verkopen: wat is wettelijk verplicht?
• Vraag vooraf een gratis indicatie van uw goud aan